Rozporządzenie (UE) 2024/573 ogranicza wprowadzanie do obrotu części urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane i stopniowo zmniejsza podaż HFC. To, który przepis obowiązuje, zależy od kategorii urządzenia, GWP, daty i ewentualnego wyjątku dotyczącego bezpieczeństwa.
W skrócie: zanim uznasz urządzenie za „zgodne z F-gaz”, ustal jego dokładną kategorię w załączniku IV. Samo hasło, bez modelu, czynnika i właściwej daty, nic nie znaczy.
Co zmieniło się w praktyce?
Od 1 stycznia 2025 rozporządzenie zakazuje wprowadzania do obrotu samodzielnych urządzeń chłodniczych — poza agregatami wody lodowej — jeżeli zawierają F-gaz o GWP równym 150 lub wyższym, z zastrzeżeniem wyjątków bezpieczeństwa zapisanych w przepisach. Inne kategorie, w tym urządzenia typu split, mają odmienne progi i terminy.
Rozporządzenie ogranicza też stosowanie części gazów o wysokim GWP do serwisowania urządzeń już pracujących. Terminy i wyjątki dla gazów regenerowanych albo z recyklingu zależą od konkretnego przepisu.
R-448A i R-449A mają znacznie niższe GWP niż starszy R-404A, ale ich GWP nadal pozostaje stosunkowo wysokie. Mogą mieć zastosowanie w określonych urządzeniach albo przy modernizacjach, lecz nie należy ich automatycznie opisywać jako wyboru odpornego na przyszłe zmiany w każdej nowej instalacji.
Dlaczego stopniowe wycofywanie HFC ma znaczenie?
Unijne zasady kwotowe zmniejszają łączną ilość HFC wprowadzanych do obrotu, liczoną w ekwiwalencie CO₂. Kilogram czynnika o wysokim GWP zużywa większą część kwoty niż kilogram gazu o niskim GWP. Wpływa to na długoterminową dostępność, cenę i rozwój urządzeń jeszcze zanim konkretny agregat obejmie bezpośredni zakaz produktowy.
Rozdziel trzy pytania
- Czy urządzenie może zostać wprowadzone do obrotu? Sprawdź jego kategorię, GWP, datę i wyjątki w załączniku IV.
- Czy istniejący układ można serwisować tym gazem? Mogą obowiązywać osobne ograniczenia i wyjątki serwisowe.
- Czy rozwiązanie jest bezpieczne w tym obiekcie? Niskie GWP nie zastępuje oceny palności, toksyczności, ciśnienia i wielkości napełnienia.
Odpowiedzi mogą się różnić. Układ może pozostawać legalny w eksploatacji, a jednocześnie być złym wyborem do nowej instalacji ze względu na przyszły koszt serwisu i dostępność czynnika.
Lista kontrolna przed wyborem czynnika
- dokładne oznaczenie czynnika i jego GWP;
- kategoria urządzenia: samodzielne, split, agregat wody lodowej czy instalacja centralna;
- data wprowadzenia produktu do obrotu;
- wielkość napełnienia i miejsca, w których krąży czynnik;
- klasyfikacja palności i toksyczności;
- wymagania dotyczące wentylacji, detekcji i źródeł zapłonu;
- dostępność uprawnionego serwisu i części zamiennych;
- procedura postępowania przy nieszczelności, odzysku i wycofaniu z eksploatacji.
Czynniki naturalne również mają ograniczenia bezpieczeństwa. R-290 jest palny, R-717 jest toksyczny i słabo palny, a R-744 pracuje przy bardzo wysokim ciśnieniu. Żadnego czynnika nie należy wybierać po samym GWP.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2024/573 — EUR-Lex
- Komisja Europejska: rozwiązania przyjazne dla klimatu w chłodnictwie
Powiązane artykuły
Klasyfikację urządzenia i aktualny stan prawny potwierdź u dostawcy i u kompetentnego projektanta przed dokonaniem wyboru.
